विचार

कोरोना कहरबीच हाम्रो महान् पर्व दशैं भित्रिएको छ । एकअर्काबीचको सामिप्ता र आत्मियतामा जोड्ने पर्वहरु अहिले भौतिक उपस्थितिबाट टाढा रहेर मनाउनु पर्ने बाध्यता छ । मानवशास्त्रको इतिहासमा धेरैचोटि यस्तो महामारी आएका छन् । झट्ट हेर्दा यो जनस्वास्थ्यको विषय मात्र हो कि जस्तो पनि लाग्छ तर यो सामाजिक विषय पनि हो । यो भाइरसको उत्पत्ति चिनमा भयो । विस्तारै फैलैदै अन्य देशहरु पुग्यो । धेरै संङ्क्रमित भए धेरैको मृत्यु भयो । मानवीय जीवनको विविध पक्षमा यसको प्रवेश भयो । यसले सामाजिक… पुरा पढौ

हरेक वर्ष दशैंको रौनकले घर आंगन मात्रै होइन मननै रमाइलो हुन्थ्यो । खुलेको मौसम, आकाशमा उडेका चंगा, बाटो भरी देखिने लिङ्गे र रोटे पिङ घर रंगरोगन, रोटीका परीकार लगायतले चाडबाडको रौनकता दिन्थ्यो । यो बर्ष त कोरोनाको कहरका कारण दशैं आएको भान नै भएन । यो वर्ष यसै पनि मेरा तीन जना आफन्तको मृत्युले मन रमाइलो छैन, त्यहि माथि कोरोना कहरको सास्ती छ । मनमा खुशी उमंग भए चाडबाडले रमाइलो अनुभुति गराउँछ अहिले कसैको मनमा खुशी छैन । जीवन बाँच्न… पुरा पढौ

भीडभाडबाट बचेर बस्नुपर्ने अहिलको अवस्थामा मान्यजनको स्पर्श बिनाको पर्व निकै खल्लो भइरहेछ । कोराना कहरले आर्थिक , मानसिकसँगै सांस्कृतिक पक्षमा पनि उस्तै प्रभाव पारेको छ । अब हामीसँग दुईवटा विकल्प छन् । एउटा कोभिड–१९ को प्रतिकार गर्ने र अर्को कोभिड लामो समयसम्म रहन सक्छ भनेर यससँग सहअस्तित्व कायम गरेर लड्दै जाने । संसारभर यस्ता भाइरस आउछन्, तर संयमता र सजकता अपरिहार्य हुन्छ । मानवीय जीवनको अस्तित्व रक्षानै पहिलो प्राथमिकता हो । हामी बाँचे संस्कार र संस्कृति बचाउन सकिन्छ । यो… पुरा पढौ

हाम्रा पर्वहरु सामाजिक सद्भावका सुत्रधार हुन् । दशैंको महत्व र महिमा पनि नेपाली समाजमा निकै छ । यो दशैं नेपालको मौलिक पर्व हो । यसको मेरुदण्ड भनेको शक्तिको उपासना हो । यो समय शक्तिको खेती गर्ने बेला हो । दशैंमा मान्यजनको हातबाट टिका प्रसाद ग्रहण गरेर आर्शिवाद लिने गरिन्छ । तर अहिले हामी कसैले नसोचेको अवस्थामा छौ । कोभिड– १९ को असर ज्येष्ठ नागरिकमा बढी हुने भन्ने स्वास्थ्य विज्ञको भनाइले गर्दा पनि अहिलेको अवस्थामा टाढैबाट अग्रज मान्यजनको आर्शिवाद लिनु हाम्रो… पुरा पढौ

यो वर्ष कोरोनाले दशै आएको रौनक आएन । विगत वर्षहरुमा जस्तो दशैको पर्खाइ यो वर्ष हुन पाएन । पेशागत जिम्मेवारीले पनि यो महामारीका बीच कोरोना संक्रमितको उपचार र व्यवस्थापनको पाटोले व्यस्त बनाएको छ । अहिले कोरोनाको जोखिम बढिरहेको अवस्थामा एकअर्काको हातबाट टिका जमरा ग्रहण गर्न सम्भव भएन । तर पनि म यो दर्शैमा ८० को हाराहारीमा रहेका आमाबुबाको आशिर्बाद सामाजिक दुरी कायम गरेर टाढैबाट लिने योजनामा छु । दिनरात संक्रमितको उपचारमा रहेका चिकित्सकहरुमा पनि कोरोनाको जोखिममा हुने भएकाले अहिलेको समयमा… पुरा पढौ

नेपाल सरकारले प्रहरीलाई विशेष जिम्मेवारी सुम्पेको छ । नागरिकसँग प्रत्यक्ष जोडिएर समाजमा शान्ति सुरक्षाको प्रत्याभूत गराउनु प्रहरीको पहिलो जिम्मेवारी हो । ‘सत्य सेवा सुरक्षणम्’ मुलमर्मलाई आत्मसात् गरेका प्रहरीका लागि चाडपर्व भन्दा बढी महत्व नागरिकको सुरक्षा हुने गर्दछ । अहिले झन् दोहोरो जिम्मेवारी रहेको छ । एकातिर शान्ति सुरक्षाको प्रत्याभूत गराउने दायित्व छ भने अर्को तर्फ आफुपनि जोगिने र अरुलाई पनि कोभिड–१९ को महामारीबाट जोगाउने जिम्मेवारी छ । चाडवाडको समयमा जुवातास खेल्ने, मदिराको प्रयोग बढी हुने गर्दा अपराधजन्य गतिविधि बढ्छ ।… पुरा पढौ

नेपाली हिन्दुसमाजमा दशैं पर्वको विशेष महत्व रहँदै आएको पाइन्छ । असत्यमाथि सत्यको विजय रुपमा लिइने यस पर्व पारिवारिक जमघटदेखि सांस्कृतिक र धार्मिक रुपमा समेत महत्व रहेको छ । अहिले कोभिड –१९ महामारीले सामाजिक आर्थिकसँगै मानसिक रुपमा मात्र नभएर त्यसको असर धार्मिक सांस्कृतिक पर्वहरुमा पनि परेको छ । हाम्रा अधिकांस पर्वहरु जो भौतिक उपस्थितिको जमघटमा मनाइने खालका छन् । दशैं पनि त्यस्तै पर्व मध्येको एक हो । अहिले कोरोनाले गर्दा पर्वको महत्व र महिमालाई परम्पराग रुपमा मनाउन सक्ने अवस्था छैन ।… पुरा पढौ

हाम्रो समाजमा जता जानुहुन्छ त्यतै सुन्न र देख्न पाइने पुरुष वा महिलाबीच चलिरहेको एउटै मात्र लहर हो, विदेश जाने । स्वदेशमावेरोजगारी आफ्नो ठाउँमा छ । कोरोनाको महामारी त छदै छ तैपनि विदेश जाने ढोका के खुल्यो दिनभरी लामबद्ध भइ विदेश गइरहेकाछन् । यस्तो महामारीमा पनि गत साउन १ गतेवाट ढोका खुल्यो हाम्रा युवायुवति लाइनमा बस्न पुगे । अव हाम्रो समाजमा युवा पाउनेभनेको कि तपाईं परराष्ट्र मन्त्रालयको पासपोर्ट शाखा जानुपर्छ कि वैदेशिक अध्यागमन विभाग जानुपर्छ । कि त अन्तिम विकल्प भनेकोविदेश… पुरा पढौ

के तपाईं दशैं मनाउन मूल घर फर्किदै हुनुहुन्छ ? कि तपाईं आफू भन्दा ठूलाबडाको हातबाट टीका लगाउन आफन्तकोमा जाने योजनामा हुनुहुन्छ ? यदि तपाईं त्यस्तो योजनामा हुनुहुन्छ भने आजै र अहिल्यै सचेत हुनुस्, किनकि तपाईंको त्यो योजनाले दशैं दशामा बदलिन सक्छ । खुसियाली साट्न गएको घरमा रुवाबासीको उत्पात मच्चिन सक्छ । अनि हाँसीखुसी बसेको परिवारमाथि बज्रपात पर्नसक्छ । कारण एउटै छ कि तपाईं जुन हाँसीखुसी भर्न मूल घरमा जानुहुन्छ वा आफन्तकोमा टीका थाप्न जानुहुन्छ त्यहाँ तपाईंको कारण कोरोना सर्न सक्छ… पुरा पढौ

हट्यो सारा हिलो मैला, हरायो पानीको वर्षा ,भवानीको भयो पूजा, चल्यो आनन्दको वर्षा ।जता जाऊँ उतै भन्छन् दशै आयो दशैं आयो ।यही आनन्दले सबै संकट विर्सायो । (लेखनाथ पौड्याल) यसरी नै हरेक वर्ष हर्ष उल्लास, खुशी र उमङ्ग बोकेर आउने पर्व दशै यस वर्ष घरआँगनमा आउँदा पनि रौनक छैन । आश्विन शुक्ल प्रतिपदाबाट प्रारम्भ भई कोजाग्रत पूर्णिमाको दिनसम्म मनाइने यो पर्व हिन्दु धर्मावलम्बीहरुले विशेष महत्वका साथ मनाउँदै आएको पाइन्छ । पौराणिक मान्यता अनुसार दुर्गा भवानीले महिषासुरको बध गरेर असत्यमाथि सत्यको… पुरा पढौ